درمان اسکار زخم

اسکار زخم چیست؟

اسکار زخم به جای باقی مانده روی پوست پس از ترمیم زخم، سوختگی، جراحی، بریدگی یا سایر آسیب های پوستی گفته میشود. سوختگی، زخم های عمیق و حتی برخی زخم های کوچک میتوانند پس از بهبود، اثری روی پوست باقی بگذارند. ایجاد اسکار بخشی طبیعی از فرآیند ترمیم بدن است و پوست برای بستن محل آسیب دیده، کلاژن جدید تولید میکند؛ با این حال، مقدار و نحوه تشکیل این کلاژن در همه افراد یکسان نیست.

اسکار ممکن است به صورت یک خط باریک و کم رنگ، لکه تیره یا روشن، فرورفتگی یا بافتی برجسته و سفت دیده شود. محل زخم، عمق و اندازه آسیب، نوع پوست، ژنتیک، وجود عفونت، مدت زمان ترمیم زخم و نحوه مراقبت از آن، همگی میتوانند بر ظاهر نهایی جای زخم تأثیر بگذارند. به همین دلیل نمیتوان برای همه اسکارها یک روش درمانی مشابه در نظر گرفت.

بعضی از اسکارها با گذشت زمان کمرنگ و نرم تر میشوند، اما برخی دیگر ممکن است ماه ها یا حتی سال ها باقی بمانند و از نظر ظاهری یا عملکردی برای فرد مشکل ایجاد کنند. اسکارهای برجسته ممکن است باعث خارش، کشیدگی یا درد شوند و اسکارهایی که روی مفاصل ایجاد شده اند، در موارد شدید میتوانند حرکت طبیعی پوست را محدود کنند. بنابراین بررسی نوع اسکار قبل از انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.

انواع اسکار پوستی

اسکارهای پوستی از نظر شکل، رنگ، ارتفاع و نحوه رشد با یکدیگر تفاوت دارند. برخی از آنها تقریباً هم سطح پوست هستند و بیشتر به صورت تغییر رنگ دیده میشوند، در حالی که برخی دیگر با افزایش بافت کلاژن به شکل برجسته یا فرورفته ظاهر میشوند. شناخت نوع اسکار اولین مرحله برای انتخاب روش مناسب درمان است.

• اسکار هیپرتروفیک معمولا به صورت برجسته و ضخیم در محدوده همان زخم ایجاد میشود. این نوع اسکار ممکن است پس از سوختگی، جراحی یا زخم های عمیق ایجاد شود و در بسیاری از موارد با گذشت زمان تا حدی صاف تر و کم رنگ تر میشود.
• کلوئید نوع دیگری از اسکار برجسته است که برخلاف اسکار هیپرتروفیک میتواند از محدوده اولیه زخم فراتر برود و به بافت اطراف گسترش پیدا کند. احتمال ایجاد کلوئید در بعضی افراد بیشتر است و درمان آن نیز معمولا به ارزیابی دقیق و گاهی ترکیبی از چند روش نیاز دارد.
• اسکار فرورفته بیشتر به صورت گودی یا کاهش حجم پوست دیده میشود و در برخی موارد پس از آکنه، عفونت های پوستی یا آسیب های عمیق ایجاد میشود. درمان این نوع اسکار با توجه به عمق و شکل فرورفتگی میتواند شامل روش هایی مانند لیزر، میکرونیدلینگ یا برخی روش های بازسازی و پرکننده باشد.
• نوع دیگری از جای زخم، اسکارهای تغییر رنگ یافته هستند که ممکن است پس از ترمیم زخم به صورت تیرگی یا روشن تر شدن پوست باقی بمانند. این تغییرات به ویژه در پوست های تیره تر ممکن است مدت بیشتری قابل مشاهده باشند و نیاز به مراقبت مناسب از پوست و محافظت در برابر نور خورشید داشته باشند.

عواملی ایجاد کننده اسکار زخم

عمق و شدت زخم یکی از مهم ترین عوامل مؤثر بر ایجاد اسکار است. هرچه آسیب پوستی عمیق تر باشد و لایه های بیشتری از پوست درگیر شوند، احتمال باقی ماندن جای زخم بیشتر میشود. زخم های ناشی از سوختگی، جراحی، بریدگی های عمیق و برخی زخم های مزمن معمولا نسبت به آسیب های سطحی، احتمال بیشتری برای ایجاد اسکار قابل مشاهده دارند.

عفونت زخم نیز میتواند روند طبیعی ترمیم را مختل کند. وقتی زخم برای مدت طولانی ملتهب یا عفونی باقی بماند، فرآیند ترمیم طولانی تر میشود و احتمال ایجاد بافت اسکار افزایش پیدا میکند. به همین دلیل کنترل عفونت و مراقبت صحیح از زخم از همان مراحل اولیه، فقط برای بسته شدن زخم اهمیت ندارد و میتواند بر ظاهر نهایی آن نیز اثر بگذارد.

عوامل فردی مانند ژنتیک، سن، نوع پوست و سابقه ایجاد کلوئید نیز در شکل گیری اسکار نقش دارند. به همین دلیل ممکن است دو نفر با زخم هایی تقریبا مشابه، پس از مدتی ظاهر متفاوتی از جای زخم داشته باشند.

درمان اسکار زخم

درمان اسکار زخم به نوع، عمق، سن اسکار، محل قرارگیری آن و علائمی که ایجاد کرده است بستگی دارد. برای مثال روشی که برای یک اسکار فرورفته ناشی از آکنه استفاده میشود، لزوما برای یک اسکار برجسته ناشی از سوختگی مناسب نیست. همچنین درمان اسکار تازه با اسکار قدیمی میتواند متفاوت باشد.

در برخی افراد هدف اصلی درمان، کم کردن قرمزی یا تیرگی جای زخم است، در حالی که برای فرد دیگری صاف کردن بافت برجسته یا اصلاح فرورفتگی اهمیت بیشتری دارد. بنابراین قبل از انتخاب روش درمان باید خود اسکار و وضعیت پوست اطراف آن بررسی شود.

درمان اسکار ممکن است با مراقبت های موضعی و روش های غیرتهاجمی شروع شود و در صورت نیاز به روش های کلینیکی مانند لیزر، میکرونیدلینگ، تزریق یا جراحی برسد. گاهی نیز استفاده همزمان از چند روش میتواند برای رسیدن به نتیجه مناسب تر مورد توجه قرار گیرد.

درمان های موضعی و سطحی اسکار زخم

در اسکارهای تازه یا اسکارهایی که هنوز در حال تغییر هستند، برخی درمان های موضعی میتوانند به بهبود ظاهر و بافت جای زخم کمک کنند. ژل و ورق سیلیکونی از شناخته شده ترین گزینه ها برای مدیریت اسکارهای برجسته هستند. استفاده منظم و طولانی مدت از این محصولات اهمیت زیادی دارد و نتیجه آن معمولا به تدریج ظاهر میشود.

مرطوب نگه داشتن پوست اطراف اسکار نیز میتواند از خشکی و کشیدگی بیش از حد جلوگیری کند. با این حال، مرطوب کننده ها به تنهایی نمیتوانند یک اسکار عمیق یا برجسته را از بین ببرند. محصولات موضعی دیگری نیز ممکن است بسته به نوع اسکار توسط پزشک پیشنهاد شوند، اما انتخاب آنها باید با توجه به وضعیت پوست انجام شود.

در اسکارهای برجسته و همراه با التهاب یا خارش، گاهی داروهای موضعی یا درمان های دارویی تخصصی مورد استفاده قرار میگیرند. استفاده خودسرانه از کرم های کورتونی، به ویژه برای مدت طولانی، توصیه نمیشود و بهتر است نوع دارو و مدت مصرف توسط پزشک مشخص شود.

لیزر برای درمان اسکار زخم

لیزر یکی از روش هایی است که در درمان و بهبود ظاهر برخی اسکارها مورد استفاده قرار میگیرد. بسته به نوع اسکار، هدف درمان میتواند کاهش قرمزی، بهبود بافت، صاف تر شدن سطح پوست یا تحریک فرآیند بازسازی باشد. به همین دلیل نمیتوان یک نوع لیزر را برای تمام انواع جای زخم مناسب دانست.

لیزرهای فرکشنال و برخی لیزرهای بازسازی کننده پوست میتوانند در اصلاح بافت اسکارهای خاص مورد استفاده قرار گیرند. در اسکارهای ناشی از سوختگی نیز ممکن است لیزر با هدف نرم تر شدن بافت و کاهش تغییرات ظاهری یا محدودیت های ناشی از اسکار پیشنهاد شود. تعداد جلسات و نوع دستگاه به ویژگی های اسکار و پاسخ پوست به درمان بستگی دارد.

نکته مهم این است که لیزر معمولا به معنای حذف کامل جای زخم نیست. هدف درمان بیشتر کاهش قابل مشاهده بودن اسکار و نزدیک کردن بافت و رنگ آن به پوست اطراف است. ارزیابی اولیه توسط پزشک مشخص میکند که آیا لیزر برای نوع اسکار مورد نظر مناسب است یا روش دیگری باید در اولویت قرار گیرد.

میکرونیدلینگ برای اسکارهای فرورفته

میکرونیدلینگ با ایجاد سوراخ های بسیار ریز و کنترل شده در پوست، فرآیند ترمیم و تولید کلاژن را تحریک میکند. این روش بیشتر در برخی اسکارهای فرورفته و مشکلات بافتی پوست مورد توجه قرار میگیرد و ممکن است به مرور باعث یکنواخت تر شدن سطح پوست شود.

میکرونیدلینگ برای همه انواع اسکار مناسب نیست. در اسکارهای برجسته، کلوئید یا پوست هایی که دچار التهاب و عفونت فعال هستند، تصمیم گیری درباره استفاده از این روش نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. تعداد جلسات نیز به عمق اسکار و پاسخ پوست بستگی دارد و معمولا نتیجه درمان به صورت تدریجی ایجاد میشود.

تزریق برای درمان اسکارهای برجسته و کلوئیدی

در اسکارهای برجسته و کلوئیدی، گاهی تزریق دارو داخل بافت اسکار انجام میشود. کورتیکواستروئیدهایی مانند تریامسینولون از داروهایی هستند که در شرایط مناسب میتوانند به کاهش حجم، سفتی و التهاب اسکار کمک کنند. درمان معمولا به یک جلسه محدود نمیشود و فاصله بین جلسات بر اساس پاسخ اسکار تعیین میشود.

در برخی اسکارهای مقاوم نیز پزشک ممکن است روش های تزریقی دیگری را در نظر بگیرد. انتخاب دارو و ترکیب درمانی باید بر اساس نوع اسکار و سابقه بیمار انجام شود، زیرا تزریق نادرست یا بیش از حد میتواند باعث تغییر رنگ یا نازک شدن پوست شود.

جراحی اسکار زخم

جراحی برای همه اسکارها لازم نیست، اما در برخی اسکارهای وسیع، بدشکل، کشنده یا محدود کننده حرکت میتواند مطرح شود. در این روش، پزشک ممکن است با برداشتن بافت اسکار و بازسازی محل، ظاهر یا عملکرد ناحیه را بهبود دهد. تکنیک جراحی بر اساس محل و شکل اسکار انتخاب میشود.

در بعضی موارد از روش هایی مانند Z-plasty برای تغییر جهت اسکار و هماهنگ کردن آن با خطوط طبیعی پوست استفاده میشود. در اسکارهای بسیار وسیع یا آسیب های شدید نیز ممکن است روش های بازسازی پیچیده تر، از جمله پیوند پوست، مورد نیاز باشد.

البته جراحی اسکار به معنای حذف کامل جای زخم نیست؛ زیرا خود فرآیند جراحی نیز یک زخم جدید ایجاد میکند. هدف این است که اسکار نامطلوب به شکلی کنترل شده تر و با شرایط ظاهری یا عملکردی بهتر بازسازی شود.

روشهای تکمیلی درمان اسکار

بسته به نوع و شدت اسکار، روش های دیگری نیز ممکن است در برنامه درمانی قرار بگیرند. برای نمونه، در بعضی موارد PRP زخم یا پلاسمای غنی از پلاکت به عنوان یک روش کمکی برای حمایت از فرآیند بازسازی پوست مورد استفاده قرار میگیرد. شواهد و میزان اثربخشی این روش ها برای انواع مختلف اسکار یکسان نیست و باید با توجه به شرایط فردی تصمیم گیری شود.

درمان کلوئیدهای مقاوم نیز ممکن است به ترکیبی از روش ها نیاز داشته باشد. در موارد خاص، پس از برداشتن کلوئید ممکن است روش های تکمیلی برای کاهش احتمال عود در نظر گرفته شوند. پرتودرمانی تنها در شرایط خاص و تحت نظر پزشک متخصص مطرح میشود و درمان معمول تمام اسکارها محسوب نمیشود.

آیا درمان خانگی میتواند اسکار زخم را از بین ببرد؟

مراقبت خانگی میتواند به بهتر شدن شرایط پوست و پیشگیری از تشدید برخی اسکارهای تازه کمک کند، اما معمولا نمیتواند اسکارهای عمیق، برجسته یا قدیمی را به طور کامل از بین ببرد. محافظت از پوست در برابر نور خورشید، جلوگیری از خشکی و استفاده صحیح از محصولات توصیه شده میتواند بخشی از مراقبت از جای زخم باشد.

دستکاری زخم، کندن دلمه و استفاده خودسرانه از مواد تحریک کننده میتواند روند ترمیم را مختل کند و حتی باعث التهاب یا تغییر رنگ بیشتر پوست شود. اگر جای زخم برجسته، دردناک، خارش دار، در حال بزرگ شدن یا محدود کننده حرکت باشد، بهتر است به جای درمان های خانگی طولانی مدت، ابتدا توسط پزشک بررسی شود.

چگونه از ایجاد اسکار شدید جلوگیری کنیم؟

مراقبت صحیح از زخم از همان روزهای ابتدایی می تواند در نتیجه نهایی ترمیم نقش داشته باشد. تمیز نگه داشتن زخم، استفاده از پانسمان مناسب و جلوگیری از آلودگی و آسیب مجدد، به ایجاد شرایط مناسب برای ترمیم کمک میکند. اگر زخم عمیق، سوختگی شدید یا زخمی با علائم عفونت وجود داشته باشد، مراقبت تخصصی اهمیت بیشتری پیدا میکند.

پس از بسته شدن زخم نیز نباید از اهمیت محافظت در برابر نور خورشید غافل شد. تابش مستقیم آفتاب میتواند باعث تیره تر شدن بعضی اسکارها شود و تفاوت رنگ آنها با پوست اطراف را بیشتر کند. استفاده منظم از ضدآفتاب مناسب و پوشاندن محل اسکار در برابر نور مستقیم میتواند بخشی از مراقبت بعد از ترمیم باشد.

در اسکارهایی که احتمال برجسته شدن آنها وجود دارد، پزشک ممکن است استفاده از ورق یا ژل سیلیکونی و سایر روش های پیشگیرانه را پیشنهاد کند. هرچه مراقبت مناسب زودتر آغاز شود، امکان کنترل برخی انواع اسکار بیشتر خواهد بود.

چه زمانی برای درمان اسکار زخم به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر جای زخم به مرور بزرگ تر و برجسته تر میشود، خارش یا درد قابل توجه دارد، پوست اطراف آن دچار تغییرات غیرطبیعی شده یا اسکار باعث محدود شدن حرکت یک عضو شده است، بهتر است برای بررسی دقیق اقدام کنید. همچنین اسکارهای ناشی از سوختگی های عمیق، جراحی های وسیع و زخم های مزمن بهتر است از ابتدا توسط پزشک یا تیم درمان زخم ارزیابی شوند.

درمان اسکار زمانی نتیجه مناسب تری خواهد داشت که ابتدا مشخص شود با چه نوع اسکاری مواجه هستیم. به همین دلیل انتخاب خودسرانه لیزر، کرم، تزریق یا روش های تهاجمی بدون بررسی نوع اسکار میتواند نتیجه مطلوبی نداشته باشد.

درمان اسکار زخم در کلینیک زخم فردیس

در کلینیک زخم فردیس در کرج، وضعیت زخم و جای زخم بر اساس نوع، عمق، محل و شرایط پوست بررسی میشود تا روش مناسب برای بهبود آن انتخاب شود. اسکارهای ناشی از زخم، سوختگی و برخی آسیب های پوستی ممکن است به مراقبت های متفاوتی نیاز داشته باشند و در بعضی موارد ترکیبی از روش های درمانی برای رسیدن به نتیجه مناسب تر مورد توجه قرار میگیرد.

اگر جای زخم شما برجسته، فرورفته، تیره، ضخیم یا از نظر ظاهری آزاردهنده است، بهتر است قبل از انتخاب یک روش درمانی، معاینه تخصصی انجام شود. هدف از درمان اسکار معمولا حذف صددرصدی جای زخم نیست، بلکه کاهش برجستگی، بهبود بافت و رنگ پوست و کمتر کردن قابل مشاهده بودن آن است.

برای بررسی و درمان انواع زخم، اسکار ناشی از زخم یا سوختگی، زخم های مزمن، زخم دیابتی و زخم بستر میتوانید به کلینیک درمان زخم فردیس، کلینیک زخم در کرج مراجعه نمایید. برای دریافت نوبت میتوانید از طریق واتساپ اقدام نمایید یا با شماره 09129413074 تماس بگیرید.